Search
Categories
EST driver trong IEM là gì
Trong thế giới IEM, có một loại driver luôn khiến người ta tranh luận: EST. Người mới bước vào audio nghe chữ “Electrostatic” là tưởng mình đang sở hữu công nghệ giống STAX hay HE-1. Người chơi lâu năm thì bật cười, vì họ biết phần lớn những gì chúng ta gọi là “tĩnh điện” trong IEM thực ra không phải tĩnh điện thật. Nó là một sự nhầm lẫn – nhưng chính sự nhầm lẫn ấy lại mở ra cả một xu hướng tuning treble mới, tạo nên nhiều trong số những tai nghe đáng nhớ nhất của thập kỷ.
Câu chuyện bắt đầu vào cuối thập niên 2010, khi Sonion – công ty nổi tiếng về driver BA – tung ra một công nghệ mới: Electrostatic Tweeter dành cho IEM. Tên gọi nghe rất kêu, rất “khoa học”, khiến nhiều người nghĩ rằng nó dùng cùng nguyên lý với những bộ tai nghe tĩnh điện cao áp của STAX. Nhưng thực tế, driver của Sonion không hề vận hành kiểu đó. Thay vì dùng hàng trăm volt để làm rung một màng siêu mỏng, Sonion sử dụng vật liệu electret – một loại màng đã được nạp điện vĩnh viễn, có khả năng dao động ở tần số cực cao với điện áp thấp, đủ nhỏ để nhét vào housing của tai nghe nhét tai. Không cần amply tĩnh điện. Không cần energizer. Không cần dây cáp đặc chủng. Và cũng không tạo ra thứ bass và độ mở đặc trưng của electrostatic “real”.
Vậy vì sao EST được tạo ra? Thời điểm đó, thị trường IEM đang bước vào giai đoạn bão hòa. DD vẫn mạnh ở bass nhưng khó đuổi kịp tốc độ và chi tiết ở dải cao. BA thì cho treble sắc nhưng khô, hơi kém tự nhiên. Piezoelectric thì rất nhanh nhưng dễ bị chói, gắt. Còn planar thì quá lớn để đưa vào tai. Ngành cần một thứ gì đó đủ nhanh, đủ sạch, đủ mịn để mở rộng treble mà không phá màu âm. Sonion nhìn vào công nghệ electret vốn dùng trong microphone, đảo ngược vai trò của nó, biến nó thành tweeter. Và chỉ trong vài tháng, các hãng audio hiểu rằng họ vừa có trong tay một món vũ khí hoàn toàn mới: một driver chuyên treble, siêu nhẹ, siêu nhanh, và có khả năng tạo “air” mà BA không làm được.
Kể từ đó, cả thị trường bắt đầu dùng từ “EST”. Một phần vì Sonion đặt tên sản phẩm như thế, một phần vì các hãng muốn dễ marketing. Electrostatic nghe sang hơn Electret rất nhiều. Và thế là sự nhầm lẫn lan ra toàn bộ cộng đồng. Người ta gọi nó là “tĩnh điện”, dù thật ra bản chất kỹ thuật của nó là electret. Nhưng điều buồn cười là càng tranh luận thì EST lại càng trở nên nổi tiếng. Nó tạo ra một kiểu treble rất riêng: nhẹ, thoáng, mịn như một lớp sáng mỏng phủ lên âm nhạc. Nó không đập vào mặt người nghe như piezo, không sắc lạnh như BA, mà giống một làn không khí được thổi vào không gian của bản nhạc, giúp các nhạc cụ vang lên rõ hơn, xa hơn, có độ “lấp lánh” khó mô tả.
Nhờ sự xuất hiện của EST, tribrid trở thành một trường phái. Và những chiếc IEM gắn với tên tuổi của công nghệ này bắt đầu xuất hiện, mỗi mẫu lại kể một câu chuyện riêng. Thieaudio Monarch là cái tên giúp EST bùng nổ, tạo ra một chuẩn mực mới cho phân khúc trên dưới 1.000 USD. 64Audio Fourté thì đưa EST lên tầm hi-end, biến treble trở thành một thứ xa xỉ phẩm. DUNU SA6 Ultra dùng EST để hoàn thiện tuning cân bằng, làm cộng đồng quốc tế không tiếc lời khen. Softears với phong cách tuning kiểu Nhật thì biến treble EST thành thứ mềm, mượt và rất tinh tế. Moondrop Variations thì đưa EST đến mức giá dễ tiếp cận hơn, để bất kỳ ai cũng có thể cảm nhận được thứ “air” đặc trưng của nó. Còn Unique Melody MEST thì chơi trội, ghép EST với BA, DD và cả bone conduction để tạo ra một con quái vật đúng nghĩa.
Ngày hôm nay, nếu nói về EST, người chơi lâu năm đều hiểu đó là một dạng “pseudo-electrostatic” – tĩnh điện giả, nhưng không phải theo nghĩa tiêu cực. Nó không phải tĩnh điện thật, nhưng nó mang vào thế giới IEM một thứ rất thiếu: sự mở rộng tự nhiên ở dải siêu cao. Vì vậy, dù tên gọi sai, nó đã trở thành đúng theo cách riêng của nó. EST là electret, nhưng cũng là chất treble mà chỉ electret mới có thể làm ra.
Thế nên cuối cùng, gọi đúng theo kỹ thuật thì là Electret Tweeter. Gọi theo cộng đồng thì là EST. Còn gọi theo marketing thì là “electrostatic”. Dù cái tên nào thắng, thứ mà người ta nhớ vẫn là âm sắc của nó—một lớp ánh sáng mềm, thoáng, và tinh tế, khiến cho bất kỳ bản nhạc nào cũng trở nên rộng hơn và đẹp hơn đôi chút.
Cre:Audio2nd
01.